लमजुङमा हात्तीपाइले रोग नियन्त्रण चुनौतीपूर्ण बनेको छ । लगातर ६ वर्षसम्म औषधी सेवन गरेमा रोग निको हुने स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन् । तर, लमजुङमा १३ वर्षसम्म औषधी सेवन गर्दा समेत रोग निको नभएपछि नियन्त्रण अभियान चुनौतीपूर्ण देखिएको हो ।
जिल्लामा रोग नियन्त्रणका लागी सन् २००९ देखि अभियानगत रुपमा औषधी खुवाउँदै आइएको छ । सन् २००९ देखि २०१५ सम्ममा हात्तीपाइले रोग नियन्त्रण कार्यक्रम सञ्चालन गरेतापनि न्यूनिकरण हुन सकेन । सन् २०१६ देखि पुनः अभियान चलिरहेको छ । स्वास्थ्य कार्यालय लमजुङका प्रमुख अमर दवाडीकाअनुसार लमजुङमा सन् २०१८ मा गरिएको सर्वेक्षणमा हात्तीपाइले रोग प्रकोपदर २ दशमलब ८४ प्रतिशत थियो । २०१६ मा गरीएको सर्वेक्षणमा प्रकोपदर ५ दशमलव ३२ प्रतिशत थियो भने २०१४ मा प्रकोपदर ५ दशमलव ६६ प्रतिशत थियो ।
सन् २०१८ सम्ममा रोग प्रकोपदर १ प्रतिशत भन्दा कम ल्याउने सरकारको लक्ष्य थियो । सरकारले सन् २०२० मा देशभर हात्तिपाईले रोग निवारण गर्ने लक्ष्य लिएको थियो । तर, लमजुङसहित १५ जिल्लामा अझै निवारण हुन सकेको छैन् । लमजुङमा २०२० मा सर्वेक्षण गर्दा राइनासस्थित चक्रतिर्थमा चार दशमलव ९ र धमीलीकुवामा दुई दशमलव ९ प्रतिशत भेटिएपछि पुनः दुई वर्षका लागि औषधी खुवाउने अभियानले निरन्तरता पाएको थियो । पछिल्लो पटक २०२२ मा गरिएको सर्वेक्षणमा भने एक प्रतिशत भन्दा कममा हात्तिपाइलेको जिवाणु भेटिएको स्वास्थ्य कार्यालयको तथ्यांक छ ।
जिल्लामा अहिले ३९ जना खुट्टा सुनिने र ९१ जना हाइड्रोसिलका विरामीहरु रहेका छन् । जसमध्ये राईनासमा मात्रै ३० जना रहेका छन् । हाईड्रोसिल भएका मध्ये राईनासमा मात्रै ७६ जना रहेको स्वास्थ्य कार्यालय लमजुङले जनाएको छ ।
यसवर्ष गण्डकी प्रदेशका लमजुङ, पर्वत, बाग्लुङ सहित देशभरका १५ जिल्लामा हात्तीपाइले रोग विरुद्धको औषधि खुवाउने अभियान सञ्चालन हुदैछ ।
नियमित अभियान सकिएर पुनः दोस्रो अभियान चलाउँदा पनि लमजुङमा रोग नियन्त्रण हुन नसकेपछि स्वास्थ्य कार्यालयले अभियान असफल हुनुको कारण खोज्न थालेको छ । यसअघि औषधी वितरण प्रभावकारी बन्न नसकेको भन्ने गुनासो आएपछि तीन वर्षदेखि स्वास्थ्यकर्मीकै निगरानीमा औषधी खुवान थालिएको छ । यो वर्ष फागुन ११ गतेदेखि औषधी खुवाउने अभियान सञ्चालन हुँदैछ ।
