लमजुङ । राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेको गाउँ लमजुङको बाहुनडाँडामा भूकम्पले भत्काएको ऐतिहाँसिक तथा धार्मिक महत्वको मन्दिरको पुर्ननिर्माण गरिएको छ । देश विदेशमा चन्दा संकलन गरेर स्थानीयले मन्दिरको पुनर्निर्माण गरेका हुन् ।
मस्र्याङ्दी गाउँपालिका–६ बाहुनडाँडामा रहेको देवी मन्दिर पुर्ननिर्माणका लागि स्थानीयले देश, विदेशमा रहेका नेपालीबाट करिब ६० लाख रुपैयाँ संकलन गरेका थिए । सोह्रौं शताब्दीमा निर्माण भएको अनुमान गरिएको यो मन्दिर २०७२ सालको भूकम्पले भत्काएको थियो ।
२०७२ सालको भूकम्पले मन्दिर भत्काएपछि २०८० सालमा स्थानीय मनिप्रसाद गुरूङको अध्यक्षतामा देवीथान संरक्षण समिति बनाइएको थियो । समितिले देवीथान मन्दिरमा आस्था राख्ने देश, विदेशमा रहेका नेपालीसँग चन्दा संकलन गरेर पुर्ननिर्माण सम्भव भएको गुरुङले बताउनुभयो ।
कोषाध्यक्ष विनोद गुरूङका अनुसार मन्दिरको पुनर्निर्माणका लागि तीसय ८५ जनाले आर्थिक सहयोग गरेका छन् । संरक्षण समितिलाई ५९ लाख ९१ हजार ८ सय ६ रुपैयाँ प्राप्त भएको र मन्दिर निर्माणमा अहिलेसम्म ६० लाख बढी खर्च भएको उहाँले बताउनुभयो ।
गण्डकी प्रदेशका आर्थिक मामिला मन्त्री डा.टकराज गुरुङले नवनिर्मित मन्दिरको उद्घाटन गर्नुभयो । उहाँले इतिहासको संरक्षण गर्दै धार्मिक पर्यटनको विकास गर्न प्रदेश सरकारले सहयोग गर्दै आएको बताउनुभयो ।
मस्र्याङ्दी गाउँपालिकाका अध्यक्ष अर्जुन गुरूङले मन्दिरका थप संरचना निर्माण र प्रचारका लागि गाउँपालिकाले आवश्यक गर्ने बताउनुभयो । समितिका सचिव विष्णुराज घिमिरेले पुनर्निर्माण भएको देवीथान मन्दिरलाई पर्यटनसँग जोडेर यस क्षेत्रको अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन प्रयास गर्ने बताउनुभयो ।
ऐतिहाँसिक महत्व :
यो मन्दिर वि.सं. १५१० मा तत्कालीन पुस्तुन बाहुनडाँडामा जन्मिनुभएका कुश्माखर घिमिरेले निर्माण गरेको इतिहाँस छ । घिमिरे लमजुङमा यशोब्रम्ह शाहलाई राजा स्थापना गरी शाहवंशीय राज्यको प्रादुर्भाव गराउने प्रमुख योजनाकार हुनुहुन्थ्यो । तत्कालीन राजाबाट श्री ३ को पदवी प्राप्त गर्नुभएका घिमिरे सूर्य–चन्द्र अंकित झण्डाका तर्जुमाकार समेत हुनुहुन्छ । देवीको मन्दिरको उत्खननका क्रममा वि.सं. १८२५ का अभिलेखहरू भेटिएको देवीथान संरक्षण समितिका सल्लाहकार कृष्णचन्द्र घिमिरेले जानकारी दिनुभयो । उहाँकाअनुसार यस मन्दिरमा विभिन्न स्थानबाट आएका ऋषी तथा योगीहरूले तपस्या गरेको इतिहास पनि भेटिएका छन् ।
समितिका अर्का सल्लाहकार इन्जिनियर हेमनाथ घिमिरे पनि प्राप्त अभिलेख तथा किम्बदन्तीहरूको आधारमा यो मन्दिर कुश्माखर घिमिरेले नै स्थापना गरेको मान्न सकिने बताउनुहुन्छ । पुरानो देवीथान मन्दिरको २०४६ सालमा भारतीय सेनामा कार्यरत स्थानीय खुसबहादुर गुरुङले जीर्णोद्वार गर्नुभएको थियो ।
